10 jaar in de schulden door de toeslagenaffaire

toeslagenaffaire

Meer dan 10 jaar werd het leven van Dayenne en haar drie dochters gedomineerd door de enorme fout die de Belastingdienst maakte bij het terugvorderen van kinderopvangtoeslag. Duizenden ouders zijn door de Belastingdienst onterecht aangemerkt als fraudeur, met desastreuze financiële gevolgen voor gedupeerden. Echter, Dayenne (42) heeft niet alleen te maken gehad met institutioneel racisme door toedoen van de fiscus, de kinderopvang heeft met haar gegevens gesjoemeld om toeslag te verkrijgen op de eigen bankrekening op het moment dat Dayenne niet in Nederland woonachtig was. “Ik heb meer dan 10 jaar met mijn kinderen onder bewind geleefd op 45 euro per week, voor iets waar ik geen schuld aan had.”  

Van slachtoffer van huiselijk geweld naar fraudeur  

De van origine Surinaamse verhuisde in 2011 samen met haar dochters en toenmalige partner naar het buitenland. Nadat de relatie door huiselijk geweld niet meer vol te houden was, is Dayenne met haar kinderen in Amsterdam in een vrouwenopvang beland. Ze kreeg na verloop van tijd een woning in Amsterdam Zuidoost toegewezen en hoopte hier een veilige basis te vinden.   

Kort nadat ze was ingetrokken in haar nieuwe huis, ontving Dayenne een brief van de Belastingdienst waarin gevraagd werd naar een overzicht van het aantal opvanguren van kinderopvang. Dit ging over de kinderopvang in de stad, waar het gezin woonde voordat het van Nederland naar het buitenland verhuisde. Hier gingen de kinderen twee dagen per week naar de opvang, terwijl Dayenne werkte als helpende in de zorg.   

Het bleek niet zo makkelijk om het overzicht van opvanguren te bemachtigen. Ondanks de vele pogingen van Dayenne om benodigde gegevens van de kinderopvang te verkrijgen, werd zij zoet gehouden met excuses. Tegelijkertijd bleef de Belastingdienst aandringen op ontvangst van het overzicht. “Ik ontving er wekelijks een brief over. Totdat de brief met deze openingszin op de mat viel: U bent de Belastingdienst niet te goede trouw geweest.”  

Dayenne heeft van de een op de andere dag een ton schuld bij de Belastingdienst. Ze probeerde tevergeefs hulp in te schakelen. Alle deuren waren voor haar gesloten. Zij was immers bestempeld als fraudeur. Daardoor kwam ze voor geen enkel financieel hulptraject in aanmerking.  

Buurtwerkkamer Casa Jepie Makandra

Als alleenstaande moeder met drie kinderen, waarvan twee tieners, betekende dit het diepste dal. Zij kwam onder bewind te staan, moest leven van 45 euro per week en schaamde zich zo diep, dat ze geen hulp van vrienden of familie durfde te vragen.  

In Zuidoost kwam ze via haar begeleider van de vrouwenopvang in contact met Buurtwerkkamer Casa Jepie Makandra in Holendrecht. “De Buurtwerkkamer was de enige plek waar er niet gekeken werd naar je stempel, maar naar wie je werkelijk bent. Ik vond hier sociaal contact, herkenning en ging na verloop van tijd aan de slag als vrijwilliger bij dit bewonersproject.”  

Ondertussen kwam ze erachter dat de kinderopvang de toeslagen in haar naam via haar DigiD ad aangevraagd en benut tot het maximaal aantal opvanguren toen het gezin in het buitenland woonachtig was. Dayenne heeft getracht de Belastingdienst te laten uitzoeken naar welk bankrekeningnummer de toeslag doorgesluisd werd, maar het strikte beleid van de fiscus duldde geen inspraak of interactie en weigerde verder onderzoek. 

“Je situatie is niet wie je bent” 

“Het allerergste van deze tijd was het schuldgevoel dat ik voelde tegenover mijn dochters. Dat de keuzes die ik heb gemaakt hun leven verwoestten. Ik sliep slecht, at slecht, ontwikkelde angsten en paniekaanvallen. Ik had bijvoorbeeld twee uur nodig om mij klaar te maken en het mentaal enigszins aan te kunnen om mijn jongste dochter van de opvang op te halen. Ik maakte me ineens zorgen over wat mensen over mij dachten. Hier was ik vroeger nooit onzeker over.”  

Toch kon Dayenne zich ertoe zetten om zichzelf te verweren tegen het onrecht dat haar is aangedaan. “Als er weinig mogelijkheden zijn, probeer ik toch te kijken naar wat er wel kan. Daarom heb ik mijn kinderen aangemeld bij de psycholoog in het toenmalige AMC, zodat zij van zich af konden praten. Ik wilde dat ze leerden dat de situatie waarin zij zitten niets te maken heeft met wie je als mens bent. Zelf heb ik ook gebruik gemaakt van therapie.”

Om de tafel met de maffia 

In 2016 kreeg Dayenne de kans om een interview voor de NOS te doen over haar situatie. Nadat zij in een zeer open interview met de publieke omroep, de Belastingdienst had betiteld tot ‘Maffia’, hing de fiscus binnen de kortste keren aan de lijn. Een afspraak werd spoedig ingepland met twee fraude-onderzoekers. Zij onthulden dat haar kinderopvangtoeslag inderdaad was doorgesluisd, en zelfs naar meerdere bankrekeningen. “Ik dacht: eindelijk word ik gehoord! De fraude-medewerkers beloofden alles uit te zoeken.”  

Inmiddels kwam er steeds meer aandacht in de media over de ‘Toeslagenaffaire’ en konden ouders die te maken hadden met onterechte terugvordering van de toeslag kinderopvang zich aanmelden als gedupeerde. Dayenne greep deze kans aan en vulde het formulier in. De uitslag luidde: “U behoort niet tot gedupeerde van de toeslagenaffaire”.  

Vanaf dat moment zette zij elke vorm van media in om te vertellen over het toeslagenschandaal en de situatie waar zij en duizenden ouders in verkeerden.  

“Zo blij dat ik was als iemand wilde luisteren, zo uitgeput was ik om het weer te moeten vertellen” 

Drie jaar geleden (media 2021) belde haar advocaat. Dayenne had hem eerder om hulp gevraagd, maar zijn kantoor beschikte niet over het specialisme fraudezaken. Nu was er wel een advocaat die haar zaak kon vertegenwoordigen. Na zes maanden (in 2022) moet Dayenne haar hele verhaal nogmaals vertellen aan de advocaat. “Zo blij dat ik was als iemand wilde luisteren, zo uitgeput was ik om het weer te moeten vertellen. Het enige wat ik wilde was dat mijn schuld kwijtgescholden werd.” Drie maanden later volgden de verlossende woorden van haar advocaat: “We hebben gewonnen”. 

Erkenning verzacht je leed 

Inmiddels heeft Dayenne geaccepteerd dat het schandaal haar heeft getroffen. Het boek is gesloten, ze moet verder. Ook haar dochters, die inmiddels twintigers zijn en een tiener, werken aan hun toekomst. “Ze zorgen met hun baantjes voor financiële zekerheid; ik denk dat ze dat hebben overgehouden aan de situatie waar wij vijftien jaar in hebben gezeten. Het is niet perse slecht, zolang het maar niet doorslaat.”  

Terugkijkend op de vreselijke periode die nog vers in het geheugen staat, kan Dayenne concluderen dat het schandaal haar kapot heeft gemaakt, maar ook sterker. Ze heeft geen last meer van paniekaanvallen en ervaart ook geen argwaan richting overheidsinstanties. “Alles is op te lossen als je er maar op tijd bij bent”. Tegen mensen in dezelfde situatie zou Dayenne willen zeggen dat zij moeten vechten voor hun recht. “Zorg ervoor dat het opgelost wordt; geld zal je leed niet verzachten maar erkenning wel.”   

Ook zou ze nu wel hulp hebben gezocht van familie of vrienden. Voor sociale steun van organisaties zoals die van het Social Pact zou ze misschien wel gebruikmaken. De Buurtkamer heeft immers een waardevolle rol vervuld.  

Gedurende de afgelopen tien jaar waarin Dayenne met haar gezin van een minimaal budget heeft geleefd, heeft zij zich bij de Buurtwerkkamer opgewerkt van vrijwilliger tot coördinator. Ze werkt fulltime in Casa Jepie Makandra en besteedt de helft van haar uren aan het programma ‘Schoon Schip’, waarin zij mensen met schulden adviseert en bijstaat.  

Hulp bij schulden?  

Ga naar www.casajepiemakandra.nl/hulp-bij-uw-schulden